Ενώ παρακολουθήσαμε κατά το 2008 και 2009 μια σημαντική πτώση, παγκοσμίως, στις συγχωνεύσεις & εξαγορές (M&A), η τάση αυτή άλλαξε προς το τέλος του 2010, και σήμερα εκτιμάται ότι θα υπάρξει άνοδος στα αμέσως επόμενα χρόνια 2011-2013.
Τώρα, αναμφίβολα, διανύουμε παγκοσμίως μια πολύ "ιδιαίτερη" περίοδο που χαρακτηρίζεται από:
- Χαμηλά επιτόκια
- Αδύναμο δολάριο και ισχυρό ευρώ και ελβετικό φράγκο
- Ασυνήθιστα (ίσως και αδικαιολόγητα) υψηλή τιμή χρυσού
- Ελαφρά καλύτερο χρηματοοικονομικό κλίμα (σε σχέση με την περίοδο 2008-2009), αλλά συνάμα και πιο "ακριβός" δανεισμός
- Χαμηλές χρηματιστηριακές αξίες
- Ασταθές πολιτικο-οικονομικό κλίμα και υπερχρεωμένα κράτη
Η αστάθεια, η κρίση, η έλλειψη ανάπτυξης και οι δυσκολίες σε όλους τους κλάδους ανάγκασε τις επιχειρήσεις να στραφούν στο εσωτερικό τους. Downsizing, right-sizing, cost-cutting, cost-management ήταν, και είναι ακόμα, στην πρώτη γραμμή ενδιαφερόντων των Διοικήσεων, μαζί με την αναζήτηση της πολυπόθητης και δυσεύρετης ρευστότητας.
Οι παραπάνω συνθήκες, καθώς και οι αργές και αγωνιώδεις επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης, μας οδηγούν στο συμπέρασμα ότι οι συγχωνεύσεις και εξαγορές (M&A) μάλλον θα είναι, κατά το επόμενο διάστημα, το πιο άμεσο και αποτελεσματικό όχημα ανάπτυξης για τον επιχειρηματικό κόσμο, ιδιαίτερα για τις επιχειρήσεις με ρευστότητα ή εύκολη πρόσβαση σ’ αυτή.
Εξάλλου, ιστορικά τουλάχιστον, το μοναδικό πράγμα που έδωσε αληθινή πνοή στις αγορές ήταν οι συγχωνεύσεις & εξαγορές (M&A), ειδικά όταν όλες οι προσπάθειες για οργανική ανάπτυξη και ανάκαμψη είχαν αποτύχει.
Το μοναδικό πράγμα που μπορεί να φρενάρει την τάση αυτή είναι μια εκτεταμένη παγκόσμια πολιτικό-οικονομική κρίση.
Κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει την απάντηση στο ερώτημα αυτό από πριν. Το μόνο σίγουρο είναι ότι πάρα την παγκόσμια οικονομική κρίση, υπάρχουν πολλές εταιρείες και funds που αυτή τη στιγμή "κάθονται" πάνω σε μεγάλα αποθέματα ταμειακών διαθεσίμων (cash) τα όποια είναι έτοιμα για επένδυση. Ο "argo" όρος που χρησιμοποιείται στην αγορά για τα ταμειακά αυτά διαθέσιμα είναι "dry powder".
Δυστυχώς, πολλοί από αυτούς τους εν δυνάμει επενδυτές δεν έχουν ακόμη συνειδητοποιήσει τις στρατηγικές ευκαιρίες που έχουν δημιουργηθεί από την κρίση. Ο κίνδυνος είναι να χαθούν ευκαιρίες για εξαγορές σε τιμές πολύ χαμηλότερες από αυτές που θα συναντούσαμε πριν 2-3 χρόνια, αλλά το κυριότερο: χωρίς να υπάρχει πλέον ουσιαστικός ανταγωνισμός.
Όπως έχει αποδεδειχθεί στο παρελθόν, η καλύτερη στιγμή για εξεύρεση αγοραστή είναι στην αρχή ενός Μ&Α κύκλου, διότι είναι η στιγμή όταν οι αγοραστές είναι πιο ενεργοί.
Επίσης είναι γνωστό ότι η εξεύρεση αγοραστή μπορεί να κρατήσει μερικούς μήνες, οπότε η σωστή και έγκαιρη τοποθέτηση μπορεί να οδηγήσει στα επιθυμητά αποτελέσματα σύντομα.
Αυτή τη στιγμή, οι κύριοι λόγοι για τους οποίους γίνονται από-επενδύσεις (divestments) στην παγκόσμια αγορά είναι οι εξής:
- Αντικείμενο κλάδου διαφορετικό από το υπόλοιπο του Ομίλου
- Χρηματοοικονομική ανάγκη
- Αλλαγές στις συνθήκες της αγοράς
Μια από-επενδυση διαρκεί συνήθως πιο πολύ από μια εξαγορά. Οι "καλές" μέρες, όταν ένας πωλητής λάμβανε γενναίες προσφορές για την επιχείρηση του, ανήκουν στο παρελθόν.
Σήμερα, ένας πωλητής πρέπει να προσαρμοστεί στο δύσκολο οικονομικό περιβάλλον και να διαχειριστεί με πολλή μεγαλύτερη προσοχή όλη τη διαδικασία μιας από-επένδυσης. Εάν θέλει να επιτύχει το σκοπό του, πρέπει να κατανοήσει πολύ καλυτέρα την πολυπλοκότητα της αγοράς καθώς και το σύνολο των ανησυχιών του πιθανού επενδύτη / αγοραστή.
Παρόλο που υπάρχουν παράγοντες που δεν μπορεί να ελέγξει ένας πωλητής (π.χ. το γενικότερο οικονομικό και χρηματοπιστωτικό κλίμα), ο μοναδικός τρόπος να αυξήσει τις πιθανότητες επιτυχίας του είναι η ενεργή και ώριμη διαχείριση της διαδικασίας από-επένδυσης.
Έως ότου αλλάξουν οι συνθήκες και οι δυναμικές της αγοράς, ο πωλητής θα εξακολουθεί να βρίσκεται με λιγότερη διαπραγματευτική ισχύ απέναντι από τον αγοραστή.
Ως τούτου, δεν υπάρχει άλλη εναλλακτική πάρα η έγκαιρη προετοιμασία, που θα δώσει την δυνατότητα στον πωλητή να επηρεάσει την όλη διαδικασία και να επιτύχει τα μεγαλύτερα αποτελέσματα από την συναλλαγή. Τι πρέπει, όμως, να λάβει υπ’ όψη:
-
Περισσότερος χρόνος
Οι συγχωνεύσεις & εξαγορές (M&A) συνήθως αποδεικνύονταν μια δύσκολη, χρονοβόρα, και αργή διαδικασία. Τα τελευταία 2-3 χρόνια, η διαδικασία αυτή έχει μάλιστα χρονικά αυξηθεί, κυρίως λόγω της ανάγκης πιο εντατικών ελέγχων (due dilligence) από την πλευρά του αγοραστή. Είναι, λοιπόν, ξεκάθαρο ότι ένας επίδοξος πωλητής πρέπει να προετοιμαστεί καλυτέρα και νωρίτερα.
-
Αναδιοργάνωση
Οι περισσότερες εταιρείες αυτή τη στιγμή προσπαθούν να εδραιώσουν τους νέους στόχους τους μέσα σε ένα γενικότερο πλαίσιο "αναδιοργάνωσης". Σε μεγάλο βαθμό, αυτό τους οδηγεί στο να απλοποιούν τον τρόπο λειτουργιάς τους άλλα και την δομή τους, με επιστροφή στις κύριες δραστηριότητες και απεμπλοκή από λοιπές μη στρατηγικές δραστηριότητες.
-
Αποτίμηση και επιστροφή στην πραγματικότητα
Στην αγορά εξακολουθεί να υπάρχει κενό μεταξύ των απαιτήσεων και των προσδοκιών του αγοραστή και του πωλητή αντιστοίχως. Καθώς ο χρόνος κύλα, το κενό αυτό μικραίνει, αλλά σήμερα παραμένει περίπου στα 2 x EBITDA, κάτι που σημαίνει ότι ο πωλητής οφείλει να "προβάλει" τη επιχείρηση του με τον πιο επιτακτικό τρόπο στα μάτια του αγοραστή.
-
Σοβαρή παρουσίαση οικονομικών στοιχείων
Ο πωλητής πρέπει πλέον να βάλει τον εαυτό του στη θέση του αγοραστή. Αυτό που χρειάζεται είναι μια εξαιρετική οικονομική παρουσίαση της εταιρείας του, η όποια θα προβάλει τα ισχυρά σημεία άλλα και τις αδυναμίες της. Επί της ουσίας, ήρθε η ώρα να κάνει due dilligence ο ίδιος ο πωλητής στην επιχείρηση του, ως πρώτο βήμα για μια σωστή από-επένδυση (vendor due dilligence).
Οι οικονομικές πληροφορίες που παρουσιάζονται πρέπει να είναι αξιόπιστες και συνεπείς. Σε περίπτωση που δεν είναι, το μόνο που θα πετύχει ένας πωλητής είναι να "διώξει" νωρίς-νωρίς έναν επίδοξο αγοραστή, ο οποίος θα χάσει αμέσως το ενδιαφέρον του.
Ως τούτου, μια παρουσίαση οικονομικών στοιχείων τουλάχιστον μιας 2-ετιας, μαζί με μια παράθεση όλων των σημαντικών θεμάτων, παραδοχών, και προσαρμογών, είναι καθοριστικής σημασίας.
Για να πετύχει μια διαδικασία από-επένδυσης χρειάζεται τρία "συστατικά":
- Αποτελεσματική διαχείριση του έργου
- Δέσμευση της διοίκησης κατά τη διάρκεια όλης της διαδικασίας
- Κατάλληλες και ρεαλιστικές προσδοκίες
Είναι λογικό μια από-επενδυση να δημιουργεί πολλές φορές νευρικότητα στην διοίκηση καθώς της αποσπά την προσοχή από την κυρία ευθύνη της: την λειτουργία της επιχείρησης. Γι αυτό, είναι σημαντική η θέσπιση ενός μηχανισμού που να μετριάσει τις εσωτερικές "διαμάχες" και τις συγκρουόμενες προτεραιότητες.