Wedle ustawy o podatku od towarów
i usług, organy podatkowe uprawnione są do zakwestionowania wysokości obrotu pomiędzy podmiotami powiązanymi i określenia wysokości tego obrotu na poziomie odmiennym.
Możliwość szacowania obrotu powstaje, gdy: 1) pomiędzy kontrahentami lub osobami pełniącymi u kontrahentów funkcje zarządzające, nadzorcze lub kontrolne zachodzą powiązania o charakterze rodzinnym, przysposobienia, kapitałowym, majątkowym lub wynikające ze stosunku pracy.
Związek ten istnieje także, gdy którakolwiek z wymienionych osób łączy funkcje zarządzające, nadzorcze lub kontrolne u kontrahentów; 2) wynagrodzenie jest niższe bądź wyższe od wartości rynkowej, a odpowiednio nabywca bądź sprzedawca nie mają pełnego prawa do odliczenia podatku naliczonego.
Wyjątkiem od tej zasady jest sytuacja, w której Minister Finansów wydał decyzję o uznaniu prawidłowości wyboru i stosowania metody ustalania ceny transakcyjnej między podmiotami powiązanymi.
Na tle powyższej regulacji powstały wątpliwości, czy prawo do szacowania obrotu przysługuje również wobec stron transakcji, należących do podatkowej grupy kapitałowej.
Podatkowa grupa kapitałowa (PGK) - to rozwiązanie przewidywane przez ustawę o podatku dochodowym od osób prawnych. Jej istotą jest wspólne rozliczanie CIT spółek wchodzących w jej skład.
Dzięki takiemu rozwiązaniu ceny w transakcjach pomiędzy członkami PGK nie muszą być ustalane na poziomie rynkowym.
Powstała zatem wątpliwość, czy w stosunku do transakcji pomiędzy członkami PGK stosuje się szacowanie dla celów VAT. Przepisy w zakresie VAT nie przewidują wyjątków od szacowania obrotu w odniesieniu do PGK.
Niemniej jednak szacowanie obrotu w transakcjach wewnątrz PGK niweczyłoby całkowicie sens powoływania grupy – dowolność ustalania cen dotyczyłaby wówczas CIT, ale nie obejmowałaby VAT, zatem w praktyce nie mogłaby być stosowana.
Rozpatrywana przez NSA sprawa dotyczyła wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej. Podatnik planował utworzenie PGK.
W skład grupy wchodziłby również podmiot, który miał ograniczone prawo do odliczenia podatku naliczonego.
Zdaniem wnioskodawcy, z uwagi na fakt istnienia grupy, organy podatkowe nie miałaby kompetencji do szacowania obrotu takich podmiotów dla celów VAT.
półka argumentowała, iż taka interpretacja uzasadniona jest względami systemowymi –niedopuszczalne jest, aby korzystanie z ustawowo przewidzianego uprawnienia w jednym z podatków powodowało sankcję w innym podatku.
Dodatkowo, wnioskodawca argumentował, że w myśl przepisów Dyrektywy 2006/112/WE prawo do szacowania obrotu powinno przysługiwać jedynie w wypadku zapobiegnięcia uchylaniu się od opodatkowania lub unikaniu opodatkowania.
Minister Finansów nie zgodził się z takim stanowiskiem. Wskazał, iż przepisy ustawy o podatku od towarów i usług są precyzyjne i skoro nie przewidują wyjątku od szacowania obrotu dla PGK, to niemożna go zastosować.
Uznał takie podejście za zgodne z prawem UE.
Spór pomiędzy wnioskodawcą a Ministrem Finansów został rozstrzygnięty przez Naczelny Sąd Administracyjny. NSA przyznał rację podatnikowi. Zdaniem Sądu, kwestionowany przez wnioskodawcę przepis ustawy o podatku od towarów i usług nie został prawidłowo implementowany, dlatego też jego interpretacja musi opierać się o przepisy Dyrektywy VAT.
W efekcie, aby móc zastosować szacowanie obrotu dla celów VAT powinna spełniona być przesłanka, iż strony transakcji działają w celu uchylenia się od opodatkowania lub uniknięcia opodatkowania. Wedle NSA sytuacja taka nie występuje w wypadku PGK– wnioskodawca zamierza skorzystać z uprawnień przyznanych przepisami prawa.
Odmienna wykładnia prowadziłaby zaś do narażenia podatnika na zniweczenie uprawnień wynikających z CIT oraz do sprzeczności, w której organy podatkowe mogą szacować obrót dla VAT, ale nie mogą dla celów CIT.
Jest to pierwsze orzeczenie, w którym NSA jednoznacznie zajął merytoryczne stanowisko w sprawie.
Stanowisko to może stanowić wsparcie dla podatników, którzy rozważają powołanie PGK z udziałem spółek, które nie posiadają pełnego prawa do odliczania VAT.
Brak możliwości szacowania obrotu dla celów VAT byłby dla takich podatników istotnym narzędziem optymalizacyjnym w rozliczeniach podatku od towarów i usług, wspierającym dodatkowo korzyści płynące z zawiązania PGK dla potrzeb podatku dochodowego.
W przypadku, gdybyście chcieli Państwo przedyskutować powyższe kwestie bardziej szczegółowo lub uzyskać informacje dotyczące naszych usług, uprzejmie prosimy o kontakt.