Korzystny wyrok NSA w sprawie pracowniczych programów akcyjnych 

Sąd nie zgodził się ze stanowiskiem Ministra Finansów, iż otwarty katalog tzw. przychodów z innych źródeł daje możliwość uznania jako przysporzenia mającego konkretny wymiar finansowy, nieodpłatnego świadczenia wynikającego z nabycia przez uczestników programu akcji na zasadach preferencyjnych. Zdaniem NSA samo nabycie akcji poniżej ceny rynkowej, nie skutkuje powstaniem dochodu opodatkowanego PIT.

Na gruncie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, przychodami są, co do zasady, otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika pieniądze i wartości pieniężne oraz inne nieodpłatne świadczenia.

W przypadku otrzymywanych przez osoby fizyczne (pracowników) nieodpłatnie lub częściowo odpłatnie akcji w ramach programów motywacyjnych, interpretacja przepisów może prowadzić do wniosku, iż przychód powstaje w dwóch momentach: tj. w chwili otrzymania akcji, np. jako przychód ze stosunku pracy lub innych źródeł oraz w chwili ich sprzedaży, jako przychód z kapitałów pieniężnych.

Niemniej jednak ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT) przewiduje specjalne zasady opodatkowania uzyskanych w ten sposób dochodów.

Zgodnie z art. 24 ust. 11 ustawy PIT, dochód stanowiący nadwyżkę pomiędzy wartością rynkową akcji objętych (nabytych) przez osoby uprawnione na podstawie uchwały walnego zgromadzenia a wydatkami poniesionymi na ich objęcie (nabycie) nie podlega opodatkowaniu w momencie objęcia (nabycia) tych akcji.

Zasadę określoną powyżej stosuje się odpowiednio do dochodu stanowiącego nadwyżkę pomiędzy wartością rynkową akcji a wydatkami poniesionymi na ich nabycie od spółki posiadającej osobowość prawną, która objęła (nabyła) te akcje wyłącznie w celu przeniesienia tytułu ich własności na osoby uprawnione na podstawie uchwały walnego zgromadzenia spółki będącej emitentem akcji.

W ramach pracowniczych programów motywacyjnych, firmy często przyznają nieodpłatnie swoim pracownikom akcje lub warunkowe prawa do nabycia akcji spółki na preferencyjnych warunkach. Dodatkowo, niejednokrotnie w takim przypadku nakładane są ograniczenia w zakresie dysponowania przyznanymi akcjami (m.in. możliwość sprzedaży dopiero po upłynięciu pewnego okresu czasu), co skutkuje tym, iż nabywca akcji nie posiada pełni praw dysponowania i rozporządzania nimi (do określonego momentu).

Warto zaznaczyć, iż dotychczas w interpretacjach organów podatkowych spotkać można było pogląd, że przyznawanie pracownikom akcji lub warunkowego prawa do nabycia akcji spółki stanowi dla nich przychód w dwóch lub nawet trzech momentach (w momencie przyznania prawa do akcji, w momencie otrzymania akcji oraz ich sprzedaży).

Pojawiły się również interpretacje i wyroki prezentujące odmienne, korzystne dla podatników stanowisko (np. że przychód do opodatkowania powstaje dopiero w momencie zbycia papierów wartościowych). W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 października 2011 r, (sygn. II FSK 517/10 sąd nie zgodził się ze stanowiskiem Ministra Finansów, iż otwarty katalog tzw. przychodów z innych źródeł daje możliwość uznania jako przysporzenia mającego konkretny wymiar finansowy, nieodpłatnego świadczenia wynikającego z nabycia przez uczestników programu akcji na zasadach preferencyjnych. Zdaniem NSA samo nabycie akcji poniżej ceny rynkowej, nie skutkuje powstaniem dochodu opodatkowanego PIT.

Co więcej, zdaniem sądu, podwójne opodatkowanie tego samego dochodu, podatkiem dochodowym od osób fizycznych naruszałoby przepisy Konstytucji w szczególności zasadę równości wynikającą z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Wyrok ten jest prawomocny. Omawiany wyrok NSA łączy się z innym, wcześniejszym rozstrzygnięciem, tj. orzeczeniem z 27 kwietnia 2010 r. (sygn. II FSK 1410).

W zbliżonym stanie faktycznym, podatnik zapytał Ministra Finansów czy otrzymane przez pracowników na preferencyjnych warunkach akcje stanowią przychód ze stosunku pracy oraz o moment rozpoznania przychodu. W wyroku tym NSA nie zgodził się ze stanowiskiem Ministra Finansów, iż preferencyjne nabycie akcji stanowi przychód ze stosunku pracy.

Co więcej, w opinii NSA interes Skarbu Państwa będzie dostatecznie zabezpieczony systemowo poprzez opodatkowanie tylko i wyłącznie dochodu ze zbycia preferencyjnie nabytych akcji.

Dwa przytoczone powyżej orzeczenia zdają się kształtować jednolitą linię orzeczniczą w zakresie zarówno kwalifikacji przychodu z otrzymanych przez pracowników akcji/prawa do akcji, jak również momentu jego powstania.

W świetle szczególnie ostatniego korzystnego wyroku NSA warto występować do Ministra Finansów o wydanie interpretacji indywidualnych w celu potwierdzenia, że dochód do opodatkowania w ramach pracowniczych programów akcyjnych pojawi się dopiero w momencie zbycia akcji.

Mając powyższe na względzie, będzie nam miło móc zaoferować Państwu nasze usługi doradztwa podatkowego, w szczególności w następujących obszarach:

- analiza i weryfikacja istniejącego w spółce pracowniczego planu akcyjnego,  mająca na celu ustalenie, czy możliwe jest opodatkowanie dopiero w chwili ostatecznego zbycia papierów wartościowych,
- przygotowanie wniosku do Ministra Finansów o wydanie interpretacji indywidualnej w powyższym zakresie.
 

Jeżeli są Państwo zainteresowani szczegółami dotyczącymi omawianego zagadnienia, uprzejmie prosimy o kontakt.