U kunt hier de diverse hoofdstukken apart downloaden. De complete publicatie kunt u
via deze pagina downloaden en/of bestellen.
Auteurs: Frans Glorie en Egon Vennik
Het Quinto-P-onderzoek dat De Nederlandsche Bank in 2011 heeft uitgevoerd, heeft laten zien dat de datakwaliteit van pensioenadministraties niet altijd op orde is. Het gaat hier om een zeer belangrijk onderwerp. Immers, deelnemers moeten erop kunnen rekenen dat pensioenadministratie
foutloos gebeurt en dat zij de juiste pensioenrechten en -aanspraken hebben. Pensioenfondsbestuurders dienen dan ook kritisch te kijken naar de datakwaliteit van hun pensioenadministratie en de gehele interne beheersing van pensioenadministraties naar een hoger plan te brengen. Een aantal suggesties om uw zogenoemde ‘Data Governance’ te verhogen.
Download dit hoofdstuk (
194 kB)
Auteurs: Joyce Groteclaes en Bart Pluymakers
De kwaliteit van de pensioenadministraties moet omhoog, zo vinden De Nederlandsche Bank en de Autoriteit Financiële Markten. Veel bestuurders en uitvoeringsorganisaties zijn zich daarvan bewust en zoeken naar de juiste aanpak om hier wat aan te doen. Pleisters plakken is niet afdoende, want er is meer continue duurzame verbetering nodig, waarbij de toegevoegde waarde voor de klant centraal staat. Het Toyotagedachtegoed – dat zich richt op continue verbetering en handelen vanuit klantperspectief – biedt aanknopingspunten.
Download dit hoofdstuk ( 216 kB)
Auteur: Tim Langelaar
Elk pensioenfonds staat voor de taak om het intern toezicht op voorwetenschap te regelen. De praktische consequenties hiervan voor pensioenfondsen zijn groot en pensioenfondsen passen deze verplichting soms niet of verkeerd toe. Dit wordt onder andere veroorzaakt door onbekendheid met de wettelijke regels, de risico’s en variërende invulling van het vermogensbeheer en dus insiderschap. Deze drie onderwerpen vormen de rode draad in dit artikel.
Download dit hoofdstuk ( 181 kB)
Auteurs: Erik van Dijk en Roel Menken
Steeds vaker kijken pensioenfondsen bij hun beleggingsbeleid niet alleen naar risico en rendement in financieel opzicht, maar ook in maatschappelijk opzicht. Zij vragen zich af in hoeverre het gevoerde
beleggingsbeleid in positieve of negatieve zin bijdraagt aan het oplossen van economisch, ecologisch en sociaal relevante thema’s. Veel pensioenfondsen zoeken nog naar een passende en werkbare
wijze om hier invulling aan te geven, waarbij de grootste uitdaging is om de portefeuille zowel vanuit rendementrisicoperspectief als vanuit maatschappelijk perspectief te optimaliseren.
Download dit hoofdstuk ( 178 kB)
Auteurs: Wilfred Kevelam en Peter Smit
Hoe gevoelig is de dekkingsgraad van een pensioenfonds voor renteveranderingen? Die vraag is de afgelopen jaren zeer relevant geworden doordat de dekkingsgraden sterk onder druk staan. Niet alleen bestuurders willen grip op deze complexe materie, ook andere stakeholders willen in de jaarrekening inzicht in de wijze waarop het renterisico wordt beheerst. Om dat goed te doen is een integrale benadering nodig van beleid, uitvoering en verantwoording. Een eerste aanzet tot verbetering.
Download dit hoofdstuk ( 192 kB)
Auteurs: Dirk Brouwers en Erwin Nijkeuter
De fiscaliteit vormt in toenemende mate een risico voor het rendement op – voornamelijk buitenlandse – investeringen van pensioenfondsen. Er doen zich dan ook fiscale kansen voor om dit rendement te verhogen. Pensioenfondsen kunnen fiscale en administratieve obstakels overwinnen door gebruik te maken van de fiscale faciliteiten in verschillende landen of door het beperken van belastingheffing via investeringsvehikels. Uit het KPMG-onderzoek blijkt dat pensioenfondsen bij het nemen van belangrijke investeringsbeslissingen nagenoeg geen aandacht schenken aan de fiscale gevolgen daarvan. Het loont dus de moeite om bij het opzetten van een investeringsstructuur goed te analyseren hoe de fiscale gevolgen kunnen worden geoptimaliseerd.
Download dit hoofdstuk ( 211 kB)
Auteurs: Lars Kurznack en Catharine van Wijmen
Pensioenfondsen kunnen via hun activiteiten invloed uitoefenen op maatschappelijke thema’s als klimaatverandering en diverse stakeholders – onder andere De Nederlandsche Bank, werkgeversorganisaties en politici – vragen om een verdere invulling van deze maatschappelijke rol. Ook het normenkader verandert: het wetsvoorstel tot wijziging van de Pensioenwet geeft expliciet aan prestaties te verwachten van pensioenfondsen op het terrein van maatschappelijke thema’s. Een analyse van hoe pensioenfondsen deze rol (verder) kunnen invullen.
Download dit hoofdstuk ( 172 kB)
Auteur: Ferdinand Veenman
Nederlandse banken zitten in een spagaat. Ze willen hun klanten blijven bedienen maar zijn nauwelijks in staat om te voldoen aan de vraag naar hypothecaire leningen in combinatie met overige vormen van kredietverlening. Pensioenfondsen kunnen in principe de oplossing hiervoor bieden en daarmee een aantrekkelijk beleggingsalternatief aanboren. Zijn de beleggingspotten van pensioenfondsen de heilige graal om het probleem van de Nederlandse banken op te lossen? Een analyse vanuit verschillende perspectieven.
Download dit hoofdstuk ( 186 kB)
Auteurs: Robbert van de Griendt, René Mol en Dagmar Poelman
In de media is kritiek op de kostenstructuur van pensioenfondsen. Opmerkingen over hoge kosten en gebrek aan inzicht in kosten verschijnen met enige regelmaat in de krant. Pensioenfondsen zijn dan ook aan hun stand verplicht om, op zijn minst, een goed beeld te hebben van de uitvoeringskosten, zowel waar het gaat om de kosten van de administratie als waar het gaat om de kosten van de beleggingen. Bovendien dienen pensioenfondsen actief op zoek te gaan naar mogelijkheden voor kostenbesparingen. Ze moeten goed begrijpen welke zaken de kosten beïnvloeden en in de onderhandelingen met uitvoeringsorganisaties transparantie afdwingen.
Download dit hoofdstuk ( 267 kB)
Auteurs: Jorien van der Heijden en Jaklien Wotte
De hele financiële sector snakt naar meer vertrouwen en het verbeteren van de governance is daarbij een belangrijk thema. Ook pensioenfondsen zijn daar al enkele jaren nadrukkelijk mee bezig; het thema blijft in ontwikkeling. In navolging van de codes voor banken en verzekeraars wordt nu een Code Pensioenfondsen ontwikkeld. Een analyse van ervaringen met de Code Banken en de Code Verzekeraars en een blik in de toekomst kunnen u helpen bij het tijdig inspelen op de te verwachten invoering van deze Code.
Download dit hoofdstuk ( 182 kB)
Auteurs: Sander Grünewald, Niels Heijstek en Tjerk Klompmaker
De rendementen van vastgoedbeleggingen staan onder druk en de vastgoedsector lijdt al enige jaren onder veelal negatieve berichtgevingen. Toch kunnen vastgoedbeleggingen waarde toevoegen aan de beleggingsportefeuille van een pensioenfonds in termen van rendement en risicospreiding. Dit artikel laat zien hoe vastgoedbeleggers het vertrouwen van de pensioenfondsen kunnen herwinnen door een grondige invulling van risicomanagement.
Download dit hoofdstuk ( 318 kB)
Auteurs: Machiel Koper en Olivier Roodenburg
De levensverwachting van mensen stijgt. Pensioenfondsen moeten volgens een ‘best estimate’ hun pensioenverplichting op de balans waarderen en als gevolg daarvan rekening houden met de verbetering van de sterftetrend. Dat houdt voor veel pensioenfondsen in dat ze gebruik zullen maken van een nieuwe prognosetafel, hetgeen in de meeste gevallen een verhogend effect op de voorziening voor pensioenverplichtingen heeft.
Download dit hoofdstuk ( 183 kB)
Auteur: Alexander van Stee
Brussel maakt vaart met de invoering van een Solvency II-raamwerk voor pensioenfondsen. Dat leidt tot stevige discussies, onder andere over het onderwerp buffervorming. Leiden de Europese regels ertoe dat we moeten vrezen voor ons pensioenstelsel? De zorgen zijn begrijpelijk, maar verdienen wel een nuancering.
Download dit hoofdstuk ( 191 kB)
Auteurs: Jeroen Gielen en Alexander van Stee
Recent heeft De Nederlandsche Bank de methodiek voor het bepalen van de rekenrente voor pensioenfondsen aangepast. Dat leidde tot een discussie over de methode zelf en de te hanteren parameters. Een ruwe analyse in dit artikel laat zien dat de methode robuust lijkt.
Download dit hoofdstuk ( 219 kB)
Auteurs: Bert Kempen en Susanne Koeman
De Pensioenwet verplicht besturen van pensioenfondsen tot het uitvoeren van een periodieke zelfevaluatie. Deze evaluaties richten zich zowel op kennisinhoudelijke thema’s als op de meer ‘zachte kanten’ van de bestuurdersrol. Alleen als ook dat laatste serieus wordt genomen draagt dit instrument bij aan de effectiviteit van het bestuur. Een extern adviseur kan daarbij een belangrijke rol spelen en desgewenst naar de rol van coach groeien.
Download dit hoofdstuk ( 226 kB)
Auteurs: Peter de Groot, Daniëlla Sichtman en Edward Snieder
Veel pensioenfondsen hebben een groot deel van hun taken uitbesteed aan uitvoeringsorganisaties. Dat vraagt om een goede beheersing en monitoring van de taken die voor hen uitgevoerd worden. Mede onder druk van toezichthouders is deze beheersing de afgelopen jaren stevig opgeschroefd. Het vervelende neveneffect hiervan is dat in sommige gevallen uitvoeringsorganisatie en pensioenfonds het gemeenschappelijk belang – en daarmee het belang van de deelnemer – uit het oog lijken te zijn verloren. Tijd voor bezinning, tijd voor een betere onderlinge verstandhouding.
Download dit hoofdstuk ( 197 kB)
Auteurs: Jacco van Kleef, Suzanne Stoof en Peter van Toledo
Toezichthouders verwachten van pensioenfondsen dat zij ‘in control’ zijn in een dynamische en complexe omgeving. Het gaat daarbij niet meer alleen om de beheersing van financiële risico’s, maar om een breed scala aan risico’s. Dat vraagt niet alleen om goede beheersmaatregelen maar ook – en vooral – om het samen met de uitvoeringsorganisatie ontwikkelen van een visie op risico’s. Deze doorontwikkeling van het control framework (‘in control 2.0’) bouwt dan ook nadrukkelijk voort op een goede dialoog tussen pensioenfonds en uitvoeringsorganisaties.
Download dit hoofdstuk ( 504 kB)
Auteurs: Edwin Krikke en Gerben Schreurs
De Nederlandsche Bank dringt er al jaren op aan dat pensioenfondsen meer grip moeten krijgen op de uitbestede activiteiten bij de vermogensbeheerders. Ook onze eigen waarneming in de praktijk laat zien dat het beter kan. Bij de initiële selectie kijkt men kritisch naar een vermogensbeheerder, maar daarna wordt er nauwelijks meer gekeken naar kwaliteitsaspecten en het waarmaken van de eerder gedane beloften. Daarom zouden veel pensioenfondsen zich af moeten vragen of ze écht in control zijn. Een belangrijk onderdeel in de stap van ‘controle’ naar ‘regie’ is het inregelen van een systematische controlecyclus samen met de uitvoeringsorganisatie.
Download dit hoofdstuk ( 308 kB)
Auteurs: Gerben Schreurs en Rosanne Vermeulen
Pensioenfondsen staan voor een veelheid aan uitdagingen en hun omgeving verandert in hoog tempo. Het gevolg daarvan is dat ze te weinig vooruitkijken en veel bezig zijn om brandjes te blussen. Dat is op zijn zachtst gezegd suboptimaal. Uit het rapport ‘Van controle naar regie’ blijkt dat pensioenfondsen goed in staat zijn om controle uit te oefenen op werkzaamheden binnen en rondom het fonds, maar dat de regie van en door het bestuur nog kan verbeteren. Het meerjarenbeleidsplan biedt handvatten om middels controle naar regie te komen. Deze handvatten, de belangrijkste voordelen en de randvoorwaarden van het meerjarenbeleidsplan komen in dit artikel aan bod.
Download dit hoofdstuk ( 167 kB)
Auteurs: Marcel van den Broek en Olivier Roodenburg
Het aantal pensioenfondsen neemt in Nederland nog steeds af, onder meer omdat veel pensioenfondsen zich aansluiten bij een bedrijfstakpensioenfonds. De laatste jaren laten bedrijfstakpensioenfondsen steeds vaker een duediligenceonderzoek uitvoeren op het aan te sluiten pensioenfonds voordat een overeenkomst wordt afgesloten. Dit komt mede door de professionalisering van de sector en het verlangen van zowel het bestuur van het acquirerende pensioenfonds als het bestuur van het aan te sluiten pensioenfonds om richting al hun belanghebbenden, inclusief De Nederlandsche Bank, aan te kunnen tonen dat bij de transactie voldoende zorgvuldigheid is betracht. Onze ervaring is dat De Nederlandsche Bank deze duediligencerapportages opvraagt en de bevindingen meeweegt in haar goedkeuring van de voorgenomen transactie. In dit artikel worden deze trends toegelicht en wordt een aantal belangrijke aspecten van een duediligenceonderzoek op een pensioenfonds besproken.
Download dit hoofdstuk ( 221 kB)
Auteur: Paul Geerts
Op 1 februari 2014 dienen organisaties klaar te zijn voor de overgang naar SEPA, met als doel het betalingsverkeer in Europa te harmoniseren. De voorbereiding hiervoor is vooral een zaak voor uitvoeringsorganisaties. Gezien het grote belang is het echter wel belangrijk dat pensioenfondsen er dicht bovenop zitten.
Download dit hoofdstuk ( 178 kB)
Auteurs: Karim Hommen en Edwin van Kasteren
De Belastingdienst claimt al jaren dat het niet leuker gemaakt kan worden, maar wel makkelijker. De btw-positie van pensioenfondsen is de afgelopen decennia echter juist steeds complexer geworden. Een analyse van een aantal ontwikkelingen.
Download dit hoofdstuk ( 167 kB)
Auteurs: Jeroen Heijneman en Marleen Koetsier
Financiële instellingen krijgen na de financiële crisis te maken met hogere eisen van toezichthouders ten aanzien van hun voorbereiding op crises. Ook pensioenfondsen zullen hiermee te maken krijgen. Dit onderwerp dient dan ook hoog op de agenda van pensioenfondsbesturen te staan, onder andere om inzicht te krijgen in en meer grip te krijgen op de kwetsbaarheid van het pensioenfonds ten aanzien van uitbestedingsrelaties. In dit artikel doen wij pensioenfondsen een aantal handreikingen om een herstelplan op te stellen en meer grip te krijgen op de uitbestedingsrelatie met de pensioenuitvoeringsorganisatie.
Download dit hoofdstuk ( 191 kB)
Auteurs: Anja de Jong en Marlies Kastelein
De AOW- en pensioenleeftijd gaan omhoog en dat zal niet voor het laatst zijn, omdat het een effectief middel is om een begrotingstekort te verlagen. Verslechtering van de overheidsfinanciën zal consequenties hebben voor het tempo waarin maatregelen worden getroffen. Maar hoe grijpen al die wijzigingen op elkaar in? Zijn pensioenfondsen en werkgevers voldoende voorbereid om alle veranderingen tijdig te kunnen verwerken? De fiscale sancties op onjuiste of niet-tijdige aanpassingen zijn immers enorm.
Download dit hoofdstuk ( 177 kB)
Auteur: Marc Simon Visser
Het pensioenakkoord brengt verandering in het Nederlandse pensioenstelsel. In 2013 wordt een nieuw pensioencontract ontworpen dat een basis vormt voor het Nederlandse pensioenstelsel van het komende decennium. Pensioenfondsen en daaraan gerelateerde partijen moeten zich tijdig voorbereiden op de komende wijzigingen en de implementatie daarvan ook al is de invoering een jaar uitgesteld.
Download dit hoofdstuk ( 240 kB)
Auteurs: Liesbeth Goverse, Sybren Kalkman en Edward Snieder
Er loopt al jaren een discussie over de financierbaarheid van het pensioenstelsel, een evenredige lastenverdeling tussen jong en oud en solidariteit tussen generaties. Ook wordt er gepraat over de overgang van een nominaal naar een reëel pensioenstelsel. Een pensioenstelsel in reële termen van goederen en diensten is minder afhankelijk van financiële markten en heeft daarmee aantrekkelijke voordelen. Dit artikel beschrijft een eerste verkenning van de mogelijkheden, als aanzet tot verdere overdenking en onderzoek.
Download dit hoofdstuk ( 204 kB)