Z-Fiscaal: Inheritance tax rules (in Dutch) 

Schenkingsrechten

Sinds 1 januari geldt er in het Vlaams Gewest een nieuwe regeling voor vererving en schenking van familiale ondernemingen. Ondernemers die hun familiaal bedrijf willen schenken, kunnen dit voortaan vrij van schenkingsrechten. Vererving van een familiaal bedrijf kan voortaan tegen een gunsttarief.

Meer uitleg krijgen we vandaag van Kizzy Wandelaer van KPMG Belastingconsulenten.

Eigenlijk was er al een relatief gunstige regeling voor overdracht van familiale ondernemingen. Waarom heeft men dan toch een nieuwe regeling ingevoerd?

Tot eind vorig jaar konden bedrijfsleiders hun eenmanszaak of de aandelen van hun vennootschap schenken aan een tarief van 2% indien aan bepaalde voorwaarden was voldaan. Zonder voorafgaande schenking kon een familiaal bedrijf vrij van successierechten worden vererfd. Dit was een soort van ‘fiscaal vangnet’. Omdat de meeste bedrijfsleiders zelfs de 2%-heffing te veel vonden, zochten zij hun toevlucht tot de Nederlandse notaris, aangezien men daar de aandelen zonder enige heffing kan schenken.

Wat zijn nu de nieuwe regels in het Vlaams Gewest?

De Vlaamse overheid heeft ervoor gezorgd dat familiale ondernemingen en vennootschappen nu ook in België vrij van schenkingsrechten kunnen worden geschonken.

Belangrijk is dat het hier gaat om een familiale onderneming of vennootschap, waarvan de familie minstens 50% van de aandelen bezit en de onderneming een reële economische activiteit heeft. Management- of patrimoniumvennootschappen komen dus in principe niet in aanmerking.
Wat als een familiale onderneming niet aan de voorwaarden voldoet om gratis te worden geschonken?

Vallen de bedrijven niet onder deze specifieke voorwaarden om gratis te worden geschonken, dan kunnen de eigenaars nog steeds via een Belgische notaris het bedrijf schenken aan het algemeen geldend schenkingstarief van 3 of 7%. Dit kan dus bijvoorbeeld voor management- of patrimoniumvennootschappen.
Ik kan mij voorstellen dat veel bedrijfsleiders hun levenswerk niet zomaar tijdens hun leven wensen over te dragen aan de volgende generatie omdat ze dan vrezen de controle over deze onderneming te zullen verliezen. Bestaan daar oplossingen voor?

Het is inderdaad mogelijk om aan de schenking een heleboel voorwaarden te koppelen ter behoud van controle. In praktijk gebeurt het zeer veel dat ouders bijvoorbeeld enkel de naakte eigendom van de aandelen schenken aan hun kinderen. Bijgevolg behouden zij het vruchtgebruik en daarmee ook dividendinkomsten, stemrechten op de algemene vergadering. Zij blijven bovendien de zaakvoerders van het bedrijf zolang ze leven.

Verder kan men ook bijvoorbeeld bepalen dat de geschonken aandelen niet mogen worden ingebracht in de huwelijksgemeenschap van de kinderen maar bij overlijden van de kinderen naar de kleinkinderen moeten doorgaan. Op die manier blijft het familiaal karakter bewaard en wordt vermeden dat de aandelen bij de schoonkinderen terecht komen. Vele andere clausules zijn mogelijk. Ook de statuten van de vennootschap kunnen op de specifieke noden van de bedrijfsleiders worden afgestemd.

We hebben het nu gehad over het schenken van familiale ondernemingen, dat de Vlaamse overheid duidelijk wil bevorderen met de nieuwe regeling. Maar het vererven van de familiale onderneming, bijvoorbeeld bij plots overlijden van de bedrijfsleider, is nu minder gunstig…

Inderdaad. De vroegere vrijstelling van successierechten bij vererving geldt inderdaad niet meer. Wel wordt een verminderd tarief voor successierechten ingevoerd ingeval van overlijden van een bedrijfsleider. Deze vermindering houdt in dat de familiale onderneming of vennootschap kan worden vererfd aan vlakke tarieven van 3 en 7%, mits aan bepaalde voorwaarden is voldaan. Dit is nog steeds veel voordeliger dan het gangbare tarief successierechten: tot 27% voor vererving door kinderen en partners en tot 65% voor anderen.

We moeten benadrukken dat deze regels énkel gelden voor het Vlaams Gewest, met andere woorden niet in Brussel of Wallonië. Bestaat daar ook een specifieke regelgeving voor overdracht van familiale ondernemingen?

Ja, maar er zijn toch ook wezenlijke verschillen in tarieven en voorwaarden. In Wallonië zijn de tarieven van de schenkings- en successierechten op elkaar afgestemd. Zowel bij schenking als bij vererving van een familiaal bedrijf kan men daar van een vrijstelling genieten. In Brussel geldt een tarief van 3% bij schenking en vererving. De voorwaarden voor de gunsttarieven verschillen ten opzichte van de Vlaamse regeling en moeten dus geval per geval worden onderzocht.