Deze vragen naar de kronkels van goed en kwaad op het werk zijn intrigerend, beangstigend en actueler dan ooit. Aan de hand van zowel klassieke als recente experimenten gaat Muel Kaptein in het boek “Waarom goede mensen soms de verkeerde dingen doen” na waarom goede mensen soms verkeerde dingen doen, maar ook hoe mensen boven zichzelf uit kunnen stijgen.
Het boek bevat 52 korte hoofdstukken, die weliswaar op zichzelf zijn te lezen, maar waarin tegelijkertijd een opbouw zit. In de eerste acht hoofdstukken wordt de basis gelegd waarmee naar organisaties en het gedrag van mensen kan worden gekeken. In dit inleidende deel van het boek gaat het om zaken als de morele geaardheid van mensen en hoe hun omgeving van invloed is op het gedrag van mensen. De resterende hoofdstukken zijn in te delen naar zeven factoren die het gedrag van mensen binnen een organisatie beïnvloeden.
Enkele voorbeelden:
“We moeten stoppen met de mensen voor en achter de balie als criminelen te zien.” Dit zijn niet de woorden van een gevangenisdirecteur of politiechef. Het zijn de woorden van een bestuursvoorzitter van een grote bank, en nogal op een bijzonder moment: tijdens het dieptepunt van de financieel-economische crisis in 2009. Wat hij echter bedoelde, is het volgende: “Het is tijd dat we onze medewerkers en klanten gaan vertrouwen.” Wellicht had de voorzitter er de 10-80-10-regel op nagekeken: 10% pleegt nooit fraude, 10% zal altijd fraude plegen en 80% is goed van inborst, maar handelt uit opportunisme.
We weten dat de meeste mensen inherent eerlijk zijn. Dit leidt tot een meer belangrijke vraag: wanneer komt die integriteit in het geding? De meesten onder ons kunnen worden omgekocht tegen een bepaalde prijs. Bedrijven met een efficiënt integriteitbeleid weten dit en nemen hun voorzorgen door omstandigheden te creëren waarin een wel zeer hoge prijs zal moeten worden betaald.
Het boek “Waarom goede mensen soms de verkeerde dingen doen – 52 bespiegelingen over ethiek op het werk” is geschreven door Muel Kaptein, Partner bij het KPMG-netwerk in Nederland en hoogleraar bedrijfsethiek.